در هنگام مطالعه به چه نکاتی توجه کنیم؟
در هنگام مطالعه به چه نکاتی توجه کنیم؟
شش روش مطالعه :
1- خواندن توام با نوشتن
2- خط کشیدن زیرنکات مهم،
3- حاشیه نویسی
4- خلاصه نویسی،
5- کلید برداری
6- خلاقیت و طرح شبکهای مغز
۱- خواندن توام با نوشتن: مطالعه فرآیندی فعال و پویا است و برای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالب استفاده کرد. باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال و همهجانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز، خصوصا” قبل از امتحان، بتوان از روی نوشتهها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجددا” به خاطر سپرد.
۲ - خط کشیدن زیر نکات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر است ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد بجای آنکه تمرکز و توجه بروی یادگیری و درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم میگردد .حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملا” درک کنند و سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب بدنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن را خط بکشند.
۳ - حاشیه نویسی : این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی میتواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.
۴ - خلاصه نویسی : در این روش شما مطالب را میخوانید و آنچه را که درک کردهاید بصورت خلاصه بر روی کاغذی یادداشت میکنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی بهتر میباشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت میکنید اما باز هم بهترین روش برای مطالعه نیست.
۵- کلید برداری :کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است. در این روش شما بعد از درک مطالب، بصورت کلیدی نکات مهم را یادداشت میکنید و در واقع کلمه کلیدی کوتاهترین، راحتترین، بهترین وپرمعنیترین کلمهای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و بهخاطر آورده میشود.
۶ - خلاقیت و طرح شبکهای مغز: این روش بهترین شیوه برای یادگیری خصوصا” فراگیری مطالب درسی است. در این روش شما مطالب را میخوانید بعد از درک حقیقی آنها نکات مهم را به زبان خودتان و بصورت کلیدی یادداشت میکنید و سپس کلمات کلیدی را بر روی طرح شبکهای مغز می نویسد (در واقع نوشتههای خود را به بهترین شکل ممکن سازماندهی میکنید و نکات اصلی و فرعی را مشخص میکنید) تا در دفعات بعد به جای دوبارهخوانی کتاب ، فقط به طرح شبکهای مراجعه کرده و با دیدن کلمات کلیدی نوشته شده بروی طرح شبکهای مغز، آنها را خیلی سریع مرور کنید. این روش درصد موفقیت تحصیلی شما را تا حدود بسیار زیادی افزایش میدهد و درس خواندن را بسیار آسان میکند. و بازده مطالعه را افزایش میدهد.
شرایط مطالعه
شرایط مطالعه، مواردی هستند که با دانستن، بکارگیری و یا فراهم نمودن آنها، میتوان مطالعهای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به شما میآموزند که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیرید، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازید و چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسید و با دانستن آنها میتوانید با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنید و مطالعهای فعالتر داشته باشید:
۱ - آغاز درست: برای موفقیت در مطالعه، باید درست آغازکنید.
۲ – برنامهریزی: یکی از عوامل اصلی موفقیت، داشتن برنامه منظم است.
۳ - نظم و ترتیب: اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد.
۴- حفظ آرامش: آرامش ضمیر ناخود آگاه را پویا و فعال میکند.
۵ - استفاده صحیح از وقت: بنیامین فرانکلین، «آیا زندگی را دوست دارید؟ پس وقت را تلف نکنید زیرا زندگی از وقت تشکیل شده است».
۶- سلامتی و تندرستی: عقل سالم در بدن سالم است.
۷ - تغذیه مناسب: تغذیه صحیح نقش مهمی در سلامتی دارد.
8 – ورزش : ورزش کلید عمر طولانی است .
9- خواب کافی: خواب فراگیری و حافظه را تقویت میکند.
۱0 –درک مطلب: آنچه در حافظه بلند مدت باقی میماند ، یعنی مطالب است.
چند توصیه مهم که بایدفراگیران علم از آن مطلع باشند.
۱ - حداکثر زمانی که افراد میتوانند فکر خود را بروی موضوعی متمرکز کنند بیش از ۳۰ دقیقه نیست ، یعنی باید سعی شود حدود ۳۰ دقیقه بروی یک مطلب تمرکز نمود و یا مطالعه داشت و حدود ۱۰ الی ۱۵ دقیقه استراحت نمود سپس مجددا” با همین روال شروع به مطالعه کرد.
۲ - پیش از مطالعه از صرف غذاهای چرب و سنگین خودداری کنید. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائید چون پس از صرف غذای سنگین بیشتر جریان خون متوجه دستگاه گوارش میشود تا به هضم و جذب غذا کمک کند و لذا خونرسانی به مغز کاهش مییابد و از قدرت تفکر و تمرکز کاسته میشود. از مصرف غذاهای چرب و شیرین مصنوعی و نوشابههای گازدار چون قدرت ادراک و تمرکز را کم میکند بپرهیزید.
۳ - ذهن آدمی با هوش است اگر حین مطالعه یادداشت بردارید خود را راحت از حفظ و به یادسپاری مطالب میکنید و نیز همزمان نمیتوانید هم مطلبی را بنویسید و هم گوش دهید . پس در حین مطالعه لطفا” یادداشت برداری ننمائید
مقدمات مطالعه
۱ - برای مطالعه ، فقط یک مکان انتخاب شود و آن مکان تغییر نکند .
۲ - در محیط مطالعه عواملی که باعث پرت شدن حواس می شود، نباشد. مثلاً کتاب غیر درسی، روزنامه، عکس و...
۳ - محیط مطالعه آرام باشد.
۴- در حین خستگی مطالعه نکنید
بهداشت مطالعه
۱ - هوا و نور : کیفیت هوای تنفسی هم از نظر ایجاد نشاط و هم از لحاظ فراهم آوردن موجبات کسالت خیلی مهم است . تنفس در اتاق دربسته که هوا به قدر کافی در آنجا وجود ندارد، کاردرستی نیست.
۲ - جهت تابش نور : نور باید از سمت چپ، بالا و با زاویه تقریبی ۴۵ درجه به کتاب و کاغذ بتابد. زیرا اگر از سمت راست بتابد، خصوصاً هنگام نگارش ، باعث ایجاد سایه دست بر روی کاغذ میشود که در دید اشکال ایجاد کرده و در نتیجه باعث خستگی چشم میشود .
۳ - استفاده از نور غیر مستقیم : بهترین نور برای مطالعه و کار، روشنایی معمولی اتاق است که در هوای روشن به وسیله نور غیر مستقیم ایجاد شده باشد.
۴ - فاصله مناسب چشمها با کتاب یا کاغذ : یک چشم سالم از فاصله ۳۰ سانتیمتری میتواند حروف کتاب را تشخیص دهد. اگر از این فاصله قادر به خواندن نیستید به پزشک مراجعه نمائید.
۵ - نوع مرکب یا خودکار : بهترین رنگها ، رنگ آبی و مشکی است که فشار کمتری به چشم وارد میکند و مانع خستگی میشود . رنگهای قرمز ، سبز و … دید را مشکل و باعث خستگی چشم میشوند .
۶ - استراحت متناوب چشمها : برای هر ساعت مطالعه یک ربع تا بیست دقیقه استراحت مفید لازم است . این استراحت نه تنها برای چشم بلکه برای مغز هم فرصت مناسبی است که یادگیری خود را مرور کند . در زمان استراحت باید به فاصله دور و بدون توجه و دقت نگاه کرد ، این کار باعث تنوع و تمدد اعصاب نیز میشود .
۷- یکنواخت بودن نور محیط : نورهای محیط خصوصا اگر در زاویه دید چشمهای شما هستند باید یکنواخت باشد. یکی از معایب استفاده از چراغ مطالعه این است که تمرکز نور به سطح کتاب و تاریکی نسبی محیط اطراف باعث خستگی زودرس چشمها میشود .
۸ - وضع نشستن به هنگام مطالعه : وضع نشستن برای افرادی که زیاد مطالعه می کنند بسیار مهم است. نباید به صورت خمیده و یا در طرفین مطالعه نمود ، چون به تدریج باعث تغییر ستون فقرات می گردد؛ ستون فقرات به هنگام مطالعه باید راست باشد، باید ضمن مطالعه و در وقتهای استراحت چشمها و وضع نشستن خود را تغییر داده، مختصری حرکت نمایید تا از رکود خون در پاها جلوگیری شود . مطالعه در حال دراز کشیدن برای چشم مناسب نیست چرا که روشنایی کتاب تامین نمیشود و خستگی زودتر فرا میرسد همچنین مطالعه در وسط روز رو به شمال مناسب نیست زیرا نور بیشتر یا کمتر از حد طبیعی به چشمها میرسد .
۹- مطالعه موقع حرکت : مطالعه هنگام راه رفتن به علت تکان ، حرکت و تغییر دائمی فاصله چشمها تا کتاب باعث خستگی و ضعف چشمها میشود .
۱۰ - نور لامپهای مهتابی : به علت داشتن نوسان ، چندان مناسب نیست و بهتر است به جای استفاده از یک منبع نوری از چند چراغ استفاده نمود . نور نباید نوسان داشته باشد تا روشنایی محل مطالعه یکسان بماند .
۱۱ - تعیین اوقات و برنامه منظم برای مطالعه: اگر مطالعه در ساعات معینی از شبانه روز انجام گیرد ، آمادگی ذهنی و بدنی به هنگام مطالعه را میکاهد، مگر اینکه زمان مطالعه کوتاه مدت باشد .
۱۲ - صرف غذا و مطالعه : بلافاصله پس از صرف غذا نباید مطالعه نمود، زیرا به علت شروع فعالیت دستگاه گوارش پس از خوردن غذا و هجوم خون به معده و احشاء داخلی، از میزان جریان خون در مغز کاسته میشود و آمادگی برای مطالعه کاهش می یابد .
۱۳- تنفس هنگام مطالعه : انجام حرکات تنفسی متناسب در مطالعه بسیار مهم است . تنفس اگر نامنظم باشد ، به تدریج باعث کاهش اکسیژن خون و ایجاد حالت خواب آلودگی میشود و در نتیجه از آمادگی ذهنی برای مطالعه میکاهد .
۱۴ - آرامش فکری: در هنگام مطالعه باید از اشتغالات ذهنی و عصبانیت جلوگیری نمود. اضطراب و ناراحتی باعث از بین رفتن تمرکز حواس میشود و حافظه کسانی که دارای اضطراب و عصبانیت هستند ، به طور محسوسی از افراد عادی کمتر است .
۱۵- ورزش و مطالعه : یکی از مشکلات اساسی در مطالعات طولانی اختلال در جریان خون است . افرادی که ساعت زیادی در شبانه روز به مطالعه میپردازند باید فعالیت و حرکات عضلانی کافی داشته باشند . چرا که در افراد پرمطالعه ، خون بیش از همه جا ، در مغز و کاسه سر گردش کرده و اختلالاتی در گردش خونشان به وجود میآید .
